Có nên thay thế hoàn toàn dầu ăn bằng mỡ động vật? Một loại mỡ rất ít người để ý nhưng lại được khuyên sử dụng
Thay vì thay thế hoàn toàn dầu ăn hay chuyển hẳn sang dùng mỡ, các chuyên gia y tế và công nghệ thực phẩm đã đưa ra những lời khuyên quan trọng để người tiêu dùng bảo vệ sức khỏe.
Không nên bỏ dầu ăn: Hãy kết hợp thay vì thay thế hoàn toàn
Theo khuyến cáo từ các chuyên gia dinh dưỡng, người tiêu dùng không nên loại bỏ hoàn toàn dầu thực vật. Giải pháp tối ưu nhất là kết hợp song song cả dầu thực vật và mỡ động vật để đảm bảo sự cân bằng dinh dưỡng.
Ưu điểm của mỡ động vật: Có khả năng chịu nhiệt cao, các axit béo không no trong mỡ ít bị biến đổi khi chiên rán ở nhiệt độ cao, từ đó giảm nguy cơ tạo ra các chất gây ung thư - điều thường gặp ở các loại dầu ăn kém chất lượng hoặc dầu tái chế.
Có nên dùng mỡ để thay thế dầu ăn?
Cân bằng năng lượng: Viện Dinh dưỡng Quốc gia nhấn mạnh, mỗi gram dầu hay mỡ đều cung cấp lượng năng lượng như nhau là 9 calo. Việc kết hợp cả hai loại chất béo sẽ hỗ trợ cơ thể hấp thụ dinh dưỡng tốt nhất.
Nguyên tắc vàng: Tuyệt đối không tái sử dụng dầu hoặc mỡ đã qua chiên rán.
Lật tẩy 2 thủ đoạn làm dầu ăn giả và cách nhận biết từ chuyên gia
PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh, chuyên gia về Công nghệ thực phẩm, cho biết dầu ăn giả hiện nay chủ yếu được tạo ra bằng 2 phương thức:
Tái chế dầu ăn phế thải: Dầu đã qua sử dụng, bị cháy và đổi màu được thu gom rồi xử lý để bán giá rẻ. Loại này cực kỳ nguy hiểm, tiềm ẩn nguy cơ gây ung thư.
Pha trộn dầu kém chất lượng: Trộn dầu rẻ tiền vào dầu đắt tiền để giả làm hàng cao cấp. Dù ít gây hại trực tiếp hơn dầu tái chế, phương pháp này làm giảm chất lượng và giá trị dinh dưỡng thực tế.
Để tránh mua phải hàng giả, PGS.TS Nguyễn Duy Thịnh lưu ý người tiêu dùng quan sát các yếu tố:
Màu sắc và độ trong: Dầu thật có màu sáng vàng nhạt, trong và đồng nhất. Dầu giả thường đậm màu bất thường, hơi đục, có cặn lắng hoặc xuất hiện lớp màng khi để lâu.
Bao bì và nguồn gốc: Bao bì giả thường nhạt màu, chữ in lem luốc, mờ hoặc sai lỗi chính tả. Người tiêu dùng nên chọn mua ở địa điểm uy tín, ưu tiên thương hiệu lớn và kiểm tra kỹ xuất xứ, mã vạch.
Xếp hạng mỡ động vật và nhu cầu chất béo theo lứa tuổi
Không phải loại mỡ nào cũng tốt như nhau. Các chuyên gia dinh dưỡng đã phân loại giá trị của các loại mỡ động vật như sau:
Mỡ cá: Đứng đầu về giá trị dinh dưỡng nhưng chưa được dùng phổ biến trong bếp Việt.
Mỡ gà và mỡ lợn: Mỡ gà đứng thứ hai. Mỡ lợn dù xếp sau nhưng lại phổ biến nhất nhờ giá thành rẻ, nguồn cung dồi dào và dễ chế biến.
Mỡ bò: Xếp cuối bảng, ít được dùng do khó chế biến và có mùi đặc trưng.
Khi nào mỡ động vật gây hại?
Mỡ động vật chỉ thực sự nguy hiểm khi chế biến sai cách. Nếu rán mỡ bị cháy chuyển sang màu nâu, mỡ sẽ sản sinh độc tố gây hại cho cơ thể. Bác sĩ Trương Hồng Sơn, Viện trưởng Viện Y học ứng dụng, lưu ý thêm về nhu cầu chất béo:
Người trưởng thành: Cần 20-25% năng lượng từ chất béo.
Trẻ nhỏ: Trẻ dưới 6 tháng cần 40-60% năng lượng từ chất béo, nhưng tỷ lệ chất béo động vật không được vượt quá 70% tổng khẩu phần.
Khuyên dùng: Không nên ăn thường xuyên chất béo từ nội tạng động vật. Nên bổ sung chất béo có lợi từ cá biển sâu, mỡ của động vật hai chân và kết hợp dầu thực vật.
Mỡ cá: "Thần dược" hạ Cholesterol bị bỏ quên
Nhiều người e ngại mỡ động vật làm tăng cholesterol, nhưng các nghiên cứu đã chứng minh mỡ cá có khả năng hạ cholesterol trong máu, kể cả khi dùng chung với thực phẩm giàu cholesterol.
Giá trị dinh dưỡng: Mỡ cá (đặc biệt là cá hồi, cá mòi, cá ngừ đại dương, cá hồi màu hồng cam) giàu đạm, omega-3, các vitamin A, D, E và lipit có hoạt tính sinh học cao. Omega-3 giúp ngăn ngừa cholesterol xấu, giảm nguy cơ nghẽn mạch máu và đột quỵ, đồng thời tốt cho gan, não, tim và tuyến sinh dục.
Thận trọng khi sử dụng:
Người bệnh gút nên hạn chế mỡ cá và hải sản do chứa nhiều purin.
Mỡ cá không rõ nguồn gốc có nguy cơ nhiễm hóa chất, kim loại nặng từ cá nuôi công nghiệp hoặc nguồn nước ô nhiễm.
Phụ nữ mang thai và cho con bú nên chọn các loại cá ít thủy ngân như cá ngừ đại dương, cá trích, cá hồi hoang dã.
Người có bệnh lý (tim mạch, huyết áp, tiểu đường, béo phì) hoặc tiền sử dị ứng hải sản cần dùng theo tư vấn của bác sĩ.
