4 thói quen buổi sáng vô tình gây hại cho gan của bạn. Hãy thay đổi chúng ngay nếu bạn muốn giữ cho gan khỏe mạnh. Ngoài ra, hãy trả lời câu hỏi: Nhịn tiểu có gây hại cho gan không?
Uống quá nhiều rượu là một yếu tố chính gây tổn hại gan, nhưng đó không phải là nguyên nhân duy nhất. Chế độ ăn uống, cân nặng, hút thuốc, các bệnh lý tiềm ẩn và việc sử dụng thuốc hoặc thực phẩm chức năng không đúng cách cũng có thể ảnh hưởng đến sức khỏe gan.
Gan thực hiện nhiều chức năng, từ chuyển hóa chất dinh dưỡng thành năng lượng và sản xuất mật đến loại bỏ chất thải và giúp kiểm soát lượng đường trong máu và mức cholesterol. Vấn đề là bệnh gan ở giai đoạn đầu thường không có triệu chứng. Nhiều người không biết gan của mình đang gặp vấn đề cho đến khi đi khám sức khỏe hoặc khi bệnh đã tiến triển.
Một thói quen buổi sáng đơn thuần có thể không gây hại ngay lập tức cho gan, nhưng nếu lặp đi lặp lại hàng ngày và kết hợp với thực phẩm nhiều đường, thừa cân, hút thuốc hoặc sử dụng thuốc không đúng cách, nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ và các vấn đề sức khỏe khác có thể tăng lên.
1. Bỏ bữa sáng và ăn một bữa thật no
Việc bỏ bữa sáng không trực tiếp gây hại cho gan, và không phải ai bỏ bữa sáng cũng mắc bệnh gan nhiễm mỡ. Điều bạn cần lưu ý là thói quen ăn uống tổng thể của mình, đặc biệt là việc để bản thân quá đói rồi ăn một lượng lớn thức ăn, chọn những thực phẩm nhiều đường hoặc chất béo, và thường xuyên tiêu thụ nhiều calo hơn mức cần thiết.
Những hành vi như vậy có thể dẫn đến tăng cân, lượng đường và lipid trong máu bất thường, đây là những yếu tố chính gây ra bệnh gan nhiễm mỡ chuyển hóa (MASLD). Nguy cơ này cao hơn ở những người bị béo bụng, tiểu đường loại 2, cholesterol cao hoặc huyết áp cao.
Nếu bạn không cảm thấy đói vào buổi sáng, không cần thiết phải ép mình ăn một bữa ăn lớn. Thay vào đó, hãy lên kế hoạch cho bữa ăn tiếp theo sao cho cân bằng, chọn các thực phẩm giàu protein, rau củ, ngũ cốc nguyên hạt và kiểm soát khẩu phần ăn. Đừng để việc bỏ bữa sáng dẫn đến việc ăn quá nhiều vào cuối ngày.
2. Bắt đầu ngày mới với nước ngọt hoặc đồ uống có đường
Nước ngọt, trà sữa, cà phê có đường và các loại đồ uống có đường khác đáng lo ngại hơn cà phê không đường. Những loại đồ uống này có hàm lượng calo cao nhưng không tạo cảm giác no lâu. Do đó, việc tiêu thụ thường xuyên có thể dẫn đến tăng cân, kháng insulin và tích tụ mỡ trong gan.
Đối với cà phê đen hoặc cà phê chỉ với một chút đường, không có bằng chứng nào cho thấy việc uống chúng lúc đói bụng gây hại cho gan ở đa số người dân. Trên thực tế, một số nghiên cứu đã tìm thấy mối liên hệ giữa việc uống cà phê điều độ và giảm nguy cơ mắc một số bệnh về gan. Tuy nhiên, những người bị trào ngược axit, tim đập nhanh hoặc mất ngủ có thể cần điều chỉnh lượng và thời gian uống cà phê cho phù hợp với nhu cầu của mình.
Một lựa chọn đơn giản vào buổi sáng là nước lọc, sữa không đường, hoặc cà phê và trà không quá nhiều đường. Nếu bạn muốn uống đồ ngọt, hãy giảm lượng nước trong ly, giảm độ ngọt và đừng dùng nó để thay thế bữa ăn thường xuyên.
3. Hút thuốc ngay sau khi thức dậy.
Hút thuốc lá có hại cho sức khỏe bất kể hút vào lúc nào. Khói thuốc lá chứa nhiều chất độc và chất gây ung thư ảnh hưởng đến hầu hết các cơ quan, bao gồm cả gan. Do đó, người hút thuốc có nguy cơ mắc nhiều loại ung thư, bệnh tim, bệnh mạch máu và bệnh hô hấp cao hơn.
Đối với gan, hút thuốc có thể làm tăng stress oxy hóa và viêm nhiễm, đồng thời liên quan đến nguy cơ ung thư gan cao hơn, đặc biệt ở những người đã có các yếu tố nguy cơ khác như uống nhiều rượu, nhiễm virus viêm gan hoặc bệnh gan nhiễm mỡ.
Do đó, điểm mấu chốt không phải là hút thuốc khi đói bụng nguy hiểm hơn bao nhiêu so với các thời điểm khác, mà là mỗi điếu thuốc hút vào đều gây ra tác hại tích lũy. Giảm số lượng thuốc lá có thể là bước khởi đầu, nhưng bỏ thuốc hoàn toàn sẽ mang lại lợi ích sức khỏe lớn nhất.
4. Tự ý dùng thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm chức năng mỗi ngày cho đến khi thức dậy.
Nhiều người bắt đầu ngày mới với vitamin, thực phẩm chức năng, thảo dược hoặc các loại thuốc giảm đau khác nhau, tin rằng các sản phẩm không cần kê đơn là an toàn. Trên thực tế, gan là một cơ quan quan trọng chịu trách nhiệm chuyển hóa và loại bỏ nhiều loại thuốc. Do đó, việc dùng quá liều, sử dụng lặp đi lặp lại hoặc sử dụng liên tục không cần thiết có thể gây tổn thương gan.
Một ví dụ điển hình cần thận trọng là paracetamol. Uống quá liều lượng quy định, sử dụng nhiều sản phẩm chứa paracetamol cùng lúc, hoặc kết hợp với rượu có thể làm tăng đáng kể nguy cơ tổn thương gan nghiêm trọng. Tương tự, một số sản phẩm thảo dược và thực phẩm chức năng có thể chứa các hoạt chất ảnh hưởng đến gan hoặc tương tác với các loại thuốc đang sử dụng.
Trước khi sử dụng bất kỳ sản phẩm nào thường xuyên, hãy luôn đọc nhãn, kiểm tra thành phần và tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ, đặc biệt nếu bạn mắc bệnh gan, bệnh thận, thường xuyên uống rượu hoặc đang dùng nhiều loại thuốc. Không nên tự ý ngừng thuốc theo toa chỉ vì lo ngại về tác dụng của thuốc đối với gan.
Việc nhịn tiểu vào buổi sáng có gây hại cho gan không?
Nhịn tiểu không phải là nguyên nhân trực tiếp gây ra bệnh gan. Tác động chính là lên đường tiết niệu, và việc nhịn tiểu thường xuyên hoặc kéo dài có thể gây khó chịu, làm tăng các vấn đề về đường tiểu, và có thể không phù hợp với những người đã có sẵn các bất thường về bàng quang hoặc đường tiết niệu.
Nếu nhiễm trùng đường tiết niệu không được điều trị, nhiễm trùng có thể lan đến thận hoặc trở nên nghiêm trọng đến mức xâm nhập vào máu. Nhiễm trùng nặng có thể ảnh hưởng đến nhiều hệ cơ quan, bao gồm cả gan. Tuy nhiên, đây là biến chứng của nhiễm trùng, chứ không phải là hậu quả trực tiếp của việc nhịn tiểu vài lần.
Nếu bạn cần đi tiểu, hãy đi vệ sinh khi thấy tiện. Đừng nhịn tiểu quá lâu. Bạn nên đi khám bác sĩ nếu gặp các triệu chứng như nóng rát hoặc khó chịu khi đi tiểu, đi tiểu thường xuyên, nước tiểu đục hoặc có máu, đau bụng dưới, đau lưng dưới hoặc sốt.
Các yếu tố nguy cơ gây bệnh gan cần được chú trọng.
Bên cạnh rượu, các yếu tố chính khác góp phần gây ra bệnh gan bao gồm thừa cân hoặc béo phì, tiểu đường, cholesterol cao, nhiễm virus viêm gan B và C, hút thuốc và sử dụng không đúng cách một số loại thuốc và thực phẩm chức năng. Một số loại bệnh gan cũng có thể do rối loạn tự miễn dịch, di truyền hoặc bất thường ở ống dẫn mật gây ra.
Bệnh gan nhiễm mỡ thường không có triệu chứng ở giai đoạn đầu. Do đó, những người bị béo bụng, tiểu đường hoặc rối loạn chuyển hóa nên tham khảo ý kiến bác sĩ để đánh giá nguy cơ và không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng mới đi xét nghiệm.
Những dấu hiệu cảnh báo bệnh gan không nên bỏ qua.
- Dễ mệt mỏi, kiệt sức bất thường hoặc chán ăn kéo dài.
- Buồn nôn và sụt cân không rõ nguyên nhân.
- Đau hoặc cảm giác căng tức ở vùng xương sườn bên phải.
- Da hoặc lòng trắng mắt có màu vàng.
- Nước tiểu sẫm màu, phân nhạt màu.
- Bụng phình to, chân sưng phù, hoặc dễ bị bầm tím bất thường.
Những triệu chứng này không phải lúc nào cũng có nghĩa là bệnh gan, nhưng chúng có thể là dấu hiệu của những bất thường cần được kiểm tra. Đặc biệt, vàng da (da và mắt bị vàng), chướng bụng, lú lẫn, nôn ra máu hoặc phân đen là những triệu chứng cần phải đến bệnh viện ngay lập tức.
Cách chăm sóc gan và giảm nguy cơ mắc bệnh gan nhiễm mỡ.
- Hãy duy trì cân nặng hợp lý và giảm cân dần dần nếu bạn thừa cân.
- Giảm lượng tiêu thụ đồ uống có đường, đồ chiên rán, thực phẩm chế biến sẵn và thực phẩm giàu năng lượng.
- Hãy ăn nhiều rau, ngũ cốc nguyên hạt, đủ protein và một chế độ ăn đa dạng.
- Hãy tập thể dục thường xuyên và giảm thời gian ngồi lâu.
- Hãy bỏ thuốc lá và hạn chế hoặc kiêng rượu theo lời khuyên của bác sĩ.
- Không nên mua và sử dụng thuốc, thảo dược hoặc thực phẩm chức năng một cách liên tục mà không kiểm chứng độ an toàn của chúng.
- Hãy đi xét nghiệm viêm gan và tiêm phòng theo khuyến cáo, đặc biệt nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ cao.
- Giữ mức đường huyết, huyết áp và cholesterol trong phạm vi mục tiêu.
Tóm lại, trong bốn thói quen buổi sáng, thói quen nào thực sự ảnh hưởng đến gan của bạn?
Bỏ bữa sáng hoặc uống cà phê khi bụng đói không trực tiếp gây hại cho gan ở tất cả mọi người. Các yếu tố quan trọng hơn bao gồm thói quen ăn uống trong ngày, lượng đường và calo tiêu thụ, cân nặng, hút thuốc, uống rượu và sử dụng thuốc và thực phẩm chức năng không đúng cách.
Bí tiểu là vấn đề liên quan đến đường tiết niệu hơn là nguyên nhân trực tiếp gây suy gan, do đó không nên dùng nó để giải thích trực tiếp tổn thương gan. Chăm sóc gan hiệu quả không cần những công thức phức tạp; chỉ cần thay đổi lối sống đơn giản dựa trên bằng chứng khoa học, duy trì cân nặng hợp lý, khám sức khỏe định kỳ dựa trên các yếu tố nguy cơ và không bỏ qua bất kỳ triệu chứng bất thường nào cũng có thể giúp giảm nguy cơ mắc bệnh gan về lâu dài.
